Cena złomu przypomina pogodę nad morzem: z rana jedna, po południu zupełnie inna. Kilogram może kosztować kilkadziesiąt groszy albo kilkadziesiąt złotych, zależnie od tego, czy na wadze leży stara szafka, czy kabel miedziany. Stawki zmieniają się z tygodnia na tydzień, więc liczby poniżej to rzędy wielkości, a nie cennik do wydrukowania. Wiadomo jednak, które czynniki windują cenę i które ją zbijają. Z tą wiedzą łatwiej ocenić, czy oferta skupu jest uczciwa.

Orientacyjne widełki za kilogram

Najlepiej zacząć od porównania metali, bo różnice między nimi są ogromne. Poniższe zakresy pokazują proporcje, a dokładne kwoty trzeba sprawdzić w aktualnym cenniku wybranego skupu.

  • Stal zwykła (złom żelazny): od kilkudziesięciu groszy do około 1–2 zł
  • Żeliwo: zwykle trochę taniej lub podobnie jak stal
  • Aluminium: kilka złotych, zależnie od rodzaju (profile, puszki, felgi)
  • Stal nierdzewna: kilka złotych, mocno zależna od zawartości niklu
  • Mosiądz: kilkanaście złotych
  • Miedź: kilkadziesiąt złotych, bezkonkurencyjnie najdroższy z popularnych metali

Stąd bierze się podstawowa zasada: kilogram miedzi wart jest tyle, co kilkadziesiąt kilogramów zwykłej stali. Dlatego zanim cokolwiek wywiezie się do skupu, warto wiedzieć, z czego dany przedmiot jest zrobiony.

Od czego zależy cena złomu

Notowania giełdowe i kurs dolara

Ceny metali kolorowych wyznaczają światowe giełdy surowców, przede wszystkim londyńska giełda metali. Notowania są w dolarach, więc na cenę w polskim skupie wpływa także kurs złotego do dolara. Gdy złoty słabnie, a metal drożeje, skupy podnoszą stawki szybko. W drugą stronę reagują niestety równie sprawnie.

Skup nie płaci pełnej ceny giełdowej. Od niej odejmuje własną marżę, koszty transportu, sortowania i przetopu u odbiorcy, czyli huty lub zakładu przetwórczego. Im większy skup i im więcej przerabia, tym zwykle lepsze warunki wynegocjował u odbiorców.

Popyt w hutach i sytuacja w gospodarce

Ceny stali zależą od zapotrzebowania hut, a ono od budownictwa i przemysłu motoryzacyjnego. Kiedy branża zwalnia, huty kupują mniej i stawki za złom żelazny spadają. Rynek jest przy tym wrażliwy na import i eksport złomu, w tym na decyzje o cłach i ograniczeniach handlu między krajami.

Stal reaguje na takie zmiany mocniej, bo jej cena jednostkowa jest niska, a wolumeny ogromne. Ludzie, którzy oddają złom regularnie, zwykle szybko zauważają, że w jednym miesiącu stawka drgnie o kilka groszy, a w kolejnym o kilkanaście.

Rodzaj i jakość materiału

Nawet w obrębie jednego metalu stawki bardzo się różnią. Miedź „jasna”, czyli czysty drut bez izolacji i bez śladów lutowia, jest wyceniana najwyżej. Miedź „ciemna”, utleniona, pokryta lakierem albo zabrudzona, dostaje niższą stawkę. Podobnie jest z aluminium: czysty profil okienny bez uszczelek kosztuje więcej niż mieszanka z dodatkami.

Kabel w izolacji skup wycenia nie na wagę miedzi, ale na wagę całego kabla według uzysku. Jeśli w kilogramie jest około 60% miedzi, resztę stanowi plastik, który nie ma żadnej wartości. Dlatego ręczne obieranie kabli często się opłaca, a przy grubych przewodach przynosi realny zysk.

O cenie decyduje też zanieczyszczenie. Silnik elektryczny to żelazo, miedź w uzwojeniach i aluminium w obudowie, a skup wyceni go zazwyczaj niżej niż suma tych składników. Powód jest prosty: ktoś musi to rozebrać.

Jak przygotować złom, żeby dostać więcej

Sortowanie według rodzaju metalu

To podstawa i najprostszy sposób na podniesienie stawki. Do sprawdzenia metalu wystarczy zwykły magnes: przykleja się do stali i żeliwa, nie przykleja do miedzi, aluminium i mosiądzu. Większość stali nierdzewnej też go nie przyciąga, choć niektóre gatunki reagują słabo.

Mosiądz odróżnia się żółtawą barwą, a aluminium jest wyraźnie lżejsze od reszty. Warto też oddzielać elementy z metalu od tych z plastikiem czy gumą, bo skup potrąca masę „zanieczyszczeń”.

Czego nie robić

Nie warto dolewać wody ani dosypywać piasku, bo skupy to znają i wagę zawyżoną w ten sposób wyłapują od razu. Skutek bywa taki, że cena spada dla całej partii, a nie tylko dla fragmentu. Warto za to opróżnić z oleju silniki i grzejniki, bo płyny też liczą się do wagi, a skup nie zapłaci za nie jak za metal.

Nie opłaca się również przetrzymywać złomu „na lepsze czasy” w wilgotnym miejscu. Rdza na stali zjada masę, a aluminium i miedź potrafią pokryć się nalotem, który obniża klasę.

Gdzie sprzedać i na co uważać

Skupy publikują zwykle cenniki na stronach lub w punktach. Przy większych partiach, od kilkuset kilogramów w górę, warto zadzwonić do kilku miejsc, bo różnice dochodzą nawet do kilkunastu procent. Mniejsze ilości zwykle opłaca się wywieźć do najbliższego uczciwego punktu, zamiast tracić na paliwie.

Przy wyborze miejsca liczy się kilka rzeczy:

  1. Waga powinna być widoczna dla klienta i mieć aktualną legalizację.
  2. Skup powinien podać stawki dla każdego rodzaju metalu osobno, a nie jedną „średnią”.
  3. Rozliczenie musi być jasne: ile waży partia, jaka jest stawka i ile wynosi potrącenie za zanieczyszczenia.
  4. Legalny punkt prosi o dokument tożsamości i wystawia dokument sprzedaży.

Skup, który kupuje „bez pytań” i nie chce niczego dokumentować, zwykle płaci mniej i często działa na granicy prawa.

Kiedy sprzedawać

Ceny złomu mają pewną sezonowość. Zimą, gdy spada aktywność budowlana, stawki stali często lekko się obniżają, a latem i jesienią bywają wyższe. To jednak tendencja, a nie reguła, bo na ceny wpływają także wydarzenia na rynkach światowych.

Przy niewielkich ilościach lepiej nie kombinować z czekaniem na szczyt. Przy dużych partiach, na przykład po rozbiórce czy remoncie, różnica między sprzedażą w dobrym i słabym miesiącu potrafi być odczuwalna, więc przez kilka tygodni warto obserwować cenniki lokalnych skupów. Jeśli stawki rosną dwa tygodnie z rzędu, to dobry sygnał, a gdy zaczynają spadać, zwykle lepiej nie zwlekać.