Wpis do CEIDG może pojawić się dziś, a firma formalnie wystartować za dwa tygodnie, i odwrotnie nie zadziała. Data rozpoczęcia działalności to pole we wniosku, które wypełnia sam przedsiębiorca, a od niego zależą składki, ulgi i terminy podatkowe. Wielu początkujących traktuje je jak formalność i wpisuje pierwszą datę, która przyjdzie do głowy. Potem okazuje się, że ulga na start liczy się inaczej, niż zakładali, albo że pierwsza sprzedaż miała miejsce przed startem firmy. Warto więc rozumieć różnicę, zanim kliknie się „wyślij”.
Dwie daty, dwa różne momenty
Data rejestracji to moment, w którym wniosek CEIDG-1 trafia do systemu i zostaje przyjęty. Wpis w rejestrze pojawia się zwykle tego samego dnia albo następnego dnia roboczego. Od tej chwili firma istnieje w ewidencji, dostaje numer NIP (jeśli wcześniej go nie miała) i może legalnie działać.
Data rozpoczęcia działalności to dzień, który przedsiębiorca sam wskazuje we wniosku jako start firmy. Może zbiegać się z dniem złożenia wniosku, ale nie musi. Z tej daty korzystają ZUS i urząd skarbowy, gdy liczą okresy, limity i terminy.
Data rozpoczęcia nie może być wcześniejsza niż dzień złożenia wniosku. Można ją przesunąć w przyszłość, ale nie cofnąć do przeszłości.
Jaką datę można wpisać
Najczęściej wybierana jest data złożenia wniosku. Wniosek można jednak złożyć wcześniej i wskazać późniejszy start, co przydaje się, gdy lokal, sprzęt albo pierwsze zlecenie będą gotowe dopiero za jakiś czas. Nie trzeba wtedy pilnować, żeby zdążyć z formalnościami w ostatniej chwili.
Przy wyborze daty warto uwzględnić kilka rzeczy:
- czy pierwsza faktura albo umowa nie będzie datowana przed rozpoczęciem działalności,
- czy start na początku miesiąca nie uprości rozliczeń, zwłaszcza przy składkach i wyborze formy opodatkowania,
- czy w międzyczasie nie kończy się umowa o pracę albo inny tytuł ubezpieczenia, który wpływa na składki,
- czy firma nie będzie wykonywać usług dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie, bo to wyklucza część preferencji.
Jeśli data okaże się błędna, można złożyć wniosek zmieniający. Poprawka bywa jednak kłopotliwa, gdy ZUS i urząd skarbowy zdążyły już przetworzyć dane z pierwotnego wniosku. Lepiej więc sprawdzić wszystko przed wysłaniem.
Co zależy od daty rozpoczęcia
Wniosek z CEIDG trafia automatycznie do ZUS, urzędu skarbowego i GUS, więc osobno nie trzeba zgłaszać firmy do tych instytucji. Dane, które tam trafiają, opierają się na dacie rozpoczęcia, a nie na dacie wpisu.
ZUS i ulgi
Obowiązek ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego zaczyna się od dnia rozpoczęcia działalności. Zgłoszenie do ubezpieczeń trzeba dopilnować w ciągu 7 dni, szczególnie gdy trzeba dopisać się do własnego tytułu ubezpieczenia.
Od tej samej daty liczą się okresy preferencji. Ulga na start daje 6 miesięcy bez składek społecznych, a składka zdrowotna nadal jest płatna. Po niej przysługuje 24 miesiące preferencyjnych składek, czyli niższych podstaw.
Warunki ulgi są dość sztywne. Nie można było prowadzić działalności w ciągu ostatnich 60 miesięcy, a firma nie może świadczyć usług dla byłego pracodawcy w tym samym zakresie. Jeśli zostanie to źle ocenione, ZUS może później zażądać zwrotu zwolnionych składek.
Po stronie praktycznej: data rozpoczęcia ustala moment, od którego ZUS zaczyna naliczać składki. Błąd w dacie to więc od razu błąd w pierwszym rozliczeniu.
Podatki i VAT
Formę opodatkowania wybiera się wnioskiem CEIDG lub oświadczeniem składanym do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu rozpoczęcia działalności. Jeśli przedsiębiorca nic nie wskaże, domyślnie obowiązuje skala podatkowa. Przy dochodach, które przy ryczałcie lub podatku liniowym wypadłyby korzystniej, może to oznaczać realną stratę.
VAT działa niezależnie od daty rozpoczęcia. Zwolnienie podmiotowe obejmuje sprzedaż do 200 tys. zł rocznie, a dla usług, które wymagają rejestracji VAT od pierwszej sprzedaży (część usług, handel wewnątrzwspólnotowy), trzeba złożyć VAT-R przed pierwszą transakcją. Sama rejestracja w CEIDG tego nie załatwia.
Warto też pamiętać, że od daty rozpoczęcia zaczyna się obowiązek prowadzenia ewidencji i dokumentowania przychodów. Nawet jeśli pierwszy miesiąc jest pusty, ewidencja zaczyna się od tego dnia.
Przy skali i podatku liniowym dochodzą jeszcze zaliczki na podatek, które trzeba liczyć od pierwszego miesiąca z przychodem. Dobrze jest ustalić to z księgową przed startem, a nie po pierwszej fakturze.
Działalność przed wpisem do CEIDG
Sprzedaż usług lub towarów przed rejestracją wygląda niewinnie, ale z perspektywy przepisów to prowadzenie działalności bez wpisu. Wyjątkiem jest działalność nieewidencjonowana, czyli taka, w której przychód nie przekracza 75% minimalnego wynagrodzenia miesięcznie. Wtedy wpis nie jest wymagany, ale po przekroczeniu limitu trzeba zarejestrować firmę, i to dość szybko.
Sprzedaż przed rejestracją
Jeśli klient zapłacił przed datą rozpoczęcia, powstaje przychód, którego nie da się wprost wpisać do firmowej ewidencji. Faktury wystawione przed tą datą są problemem, bo nie ma jeszcze firmy, która mogłaby je wystawić.
Skutki mogą być różne: od konieczności korygowania dokumentów po sankcje za wykonywanie działalności bez wymaganego wpisu. W praktyce urzędy najczęściej to wychwytują, gdy ktoś zmienia datę wstecz albo gdy kontrahent zgłosi nieprawidłowość.
Dlatego pierwszą umowę i pierwszą fakturę najlepiej datować nie wcześniej niż na dzień rozpoczęcia. Jeśli praca już trwa, bezpieczniej przesunąć jej rozliczenie na okres po starcie, a nie próbować cofać datę.
Jedyne rozsądne wyjście, gdy zlecenie już się zaczęło: szybko złożyć wniosek i ustawić datę rozpoczęcia na dzień złożenia. Cofnąć jej się nie da, więc każdy dzień zwłoki to dzień poza firmą.
Koszty poniesione przed startem
Wydatki ponoszone przed rozpoczęciem działalności mogą być kosztem, jeśli faktycznie wiążą się z przyszłą firmą i da się to udokumentować. Dotyczy to na przykład zakupu sprzętu, strony internetowej czy pierwszych materiałów.
Warunek jest taki, że dokument zakupu musi pozwalać powiązać wydatek z działalnością. Faktury na osobę prywatną, bez NIP-u, bywają kwestionowane, więc lepiej poprosić o fakturę na dane firmy, gdy tylko są dostępne.
Przy ryczałcie koszty i tak nie pomniejszają podatku, więc ta kwestia ma sens głównie na skali i podatku liniowym. Dla ryczałtowców liczy się raczej to, żeby wydatki nie zaburzyły planów finansowych na start.
Sprzęt kupiony wcześniej i wprowadzony do ewidencji środków trwałych trzeba ująć z zachowaniem zasad amortyzacji. Szczegóły zależą od wartości i rodzaju zakupu, dlatego przed większym wydatkiem warto zapytać księgową.
Najczęstsze potknięcia
Najczęściej zdarza się zostawić domyślną datę, która nie pasuje do realnych planów, albo nie sprawdzić, czy ulga na start w ogóle przysługuje. Drugi klasyk to złożenie wniosku z datą w przyszłości i zapomnienie, że do tego dnia firma jeszcze nie działa. Trzeci to rozpoczęcie pracy przed wpisem, bo „przecież to tylko jedno zlecenie”.
Dobra praktyka jest prosta: wniosek składa się z kilkudniowym wyprzedzeniem, datę rozpoczęcia ustawia na dzień, w którym faktycznie ruszają pierwsze działania, a pierwsza faktura wychodzi nie wcześniej niż tego dnia. Reszta, czyli ZUS, podatki i ewidencja, układa się wtedy bez nerwowych poprawek.
