Wniosek o adwokata z urzędu (czyli o ustanowienie pełnomocnika z urzędu) to pismo procesowe, w którym prosisz sąd o wyznaczenie adwokata na koszt Skarbu Państwa, gdy nie jesteś w stanie ponieść kosztów pomocy prawnej bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Najczęściej składa się go w toku sprawy cywilnej (np. rozwód, alimenty, zapłatę), ale podobne zasady występują również w innych postępowaniach.

W dokumencie powinny znaleźć się: oznaczenie sądu i wydziału, dane wnioskodawcy (oraz ewentualnie przeciwnika procesowego), sygnatura akt (jeśli jest nadana), jednoznaczny wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu oraz uzasadnienie opisujące sytuację finansową i życiową. Warto także wskazać, dlaczego w konkretnej sprawie potrzebujesz profesjonalnego pełnomocnika (np. zawiłość prawna, duża wartość sporu, trudności dowodowe, stan zdrowia).

Kluczowy element to oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (często na urzędowym formularzu). Bez niego sąd może wezwać do uzupełnienia braków, co wydłuża postępowanie. Poniżej znajdziesz prosty wzór do pobrania i zapisania jako PDF.

Jak uzupełnić wniosek o adwokata z urzędu

Wzór możesz złożyć w biurze podawczym sądu, wysłać pocztą albo przez ePUAP (jeśli w danej procedurze jest to dopuszczalne). Najważniejsze jest, aby dokument zawierał prawidłowe oznaczenie sądu i wydziału oraz (jeżeli już ją masz) sygnaturę akt – to przyspiesza dołączenie wniosku do właściwej sprawy.

W części „Wniosek” wpisz wprost, że prosisz o ustanowienie adwokata z urzędu do prowadzenia konkretnej sprawy. Jeśli postępowanie jeszcze się nie toczy, opisz, czego ma dotyczyć sprawa i gdzie zamierzasz wnieść pozew/wniosek; w praktyce najczęściej jednak składa się pismo do sądu prowadzącego już sprawę.

Uzasadnienie: co opisać, żeby sąd mógł ocenić sytuację

Uzasadnienie powinno łączyć dwa wątki: (1) brak możliwości poniesienia kosztów pełnomocnika oraz (2) realną potrzebę pomocy profesjonalisty. Warto wskazać stałe dochody i konieczne wydatki (czynsz, media, leki, alimenty, kredyty), liczbę osób na utrzymaniu oraz szczególne okoliczności (choroba, niepełnosprawność, utrudniony kontakt z sądem).

Jeżeli obawiasz się, że sprawa jest zawiła (np. spór o majątek, skomplikowane dowody, wielu świadków), napisz to wprost. Unikaj ogólników typu „nie znam się na prawie” bez podania kontekstu – lepiej doprecyzować, jakie czynności będą trudne (np. formułowanie zarzutów, wniosków dowodowych, odniesienie do opinii biegłego).

Oświadczenie majątkowe i załączniki

Do wniosku zwykle dołącza się urzędowy formularz „oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania”. Jeśli go nie dołączysz, sąd może wezwać Cię do uzupełnienia braków. Dodatkowo możesz załączyć dokumenty potwierdzające sytuację (np. zaświadczenie o zarobkach, decyzję o świadczeniach, potwierdzenia opłat). Pamiętaj, aby dane były zgodne z prawdą – sąd ocenia wiarygodność oświadczenia, a nieścisłości mogą zaszkodzić.

Co można zmodyfikować w tym wzorze

Wzór jest uniwersalny: możesz dopisać numer PESEL (jeśli potrzebny w danym postępowaniu), wskazać preferowaną formę kontaktu, rozbudować listę załączników lub doprecyzować rodzaj sprawy. Jeżeli chcesz, możesz również zawrzeć krótką prośbę o ustanowienie pełnomocnika do określonych czynności (np. sporządzenia pozwu), ale najczęściej wnioskuje się o prowadzenie sprawy w całości.

Na co uważać przy składaniu

Sprawdź, czy wniosek jest podpisany i czy zawiera aktualne dane adresowe. Gdy sprawa ma już sygnaturę, wpisz ją bezbłędnie. Jeżeli wnosisz jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych, rozważ złożenie odrębnego pisma lub ujęcie tego wniosku zgodnie z wymaganiami danej procedury. W razie wątpliwości co do właściwego sądu, warto to ustalić przed wysyłką, aby uniknąć opóźnień.